برای بررسی سرعت یک سایت، معمولاً اولین چیزی که توجه ما را جلب میکند یک عدد است: امتیاز Performance چند شده؟ ۴۸، ۷۵ یا ۹۶؟
گوگل لایتهاوس دقیقاً همین عدد را نشان میدهد، اما کاربردش فقط نمرهدادن به سرعت سایت نیست. Lighthouse میتواند مشکلات فنی صفحه، وضعیت دسترسپذیری، بخشی از اصول پایه سئو و چند مورد از استانداردهای فنی وب را هم بررسی کند.
مسئله اینجاست که گزارش آن در نگاه اول کمی شلوغ به نظر میرسد. چند امتیاز رنگی، تعدادی عبارت انگلیسی، نمودار و فهرستی از خطاهایی که بعضی از آنها حتی برای کاربران حرفهای هم فوراً قابل فهم نیستند.
در این راهنما قرار نیست وارد جزئیات سنگین برنامهنویسی شویم. هدف این است که یاد بگیریم Lighthouse دقیقاً چه کاری انجام میدهد، چطور یک تست درست بگیریم، امتیازها چه معنایی دارند و از بین خطاهای گزارش، سراغ کدام موارد برویم.
Google Lighthouse چیست؟
Google Lighthouse یک ابزار رایگان، متنباز و خودکار برای بررسی کیفیت صفحات وب است. یک آدرس به آن میدهیم، صفحه را در شرایط مشخص اجرا میکند و بعد از انجام مجموعهای از آزمونها، گزارشی از وضعیت آن صفحه تحویل میدهد.
Lighthouse را میتوان روی صفحات عمومی، سایتهای در حال توسعه و حتی صفحاتی که برای مشاهده آنها باید وارد حساب کاربری شد اجرا کرد. نسخه موجود در Chrome DevTools برای بیشتر کاربران سادهترین و کاربردیترین روش است. نسخه خط فرمان، Node Module و Lighthouse CI هم بیشتر برای توسعهدهندگان و تستهای خودکار استفاده میشوند.
من Lighthouse را بیشتر از اینکه «ابزار تست سرعت» بدانم، یک ابزار عیبیابی اولیه میدانم. این ابزار به ما میگوید کدام بخشهای صفحه احتمالاً مشکل دارند و برای بررسی بیشتر باید از کجا شروع کنیم.
نکته مهم همین کلمه «صفحه» است. Lighthouse در هر تست فقط همان آدرسی را بررسی میکند که باز کردهایم؛ نه تمام سایت را.
مثلاً امتیاز خوب صفحه اصلی به این معنا نیست که صفحه محصول، مقاله، سبد خرید یا تسویهحساب هم وضعیت خوبی دارند. برای بررسی درست یک سایت باید از هر نوع صفحه مهم، حداقل یک نمونه را جداگانه آزمایش کرد.
Lighthouse چه بخشهایی را بررسی میکند؟
گزارش اصلی Lighthouse در نسخههای فعلی معمولاً شامل چهار بخش است:
- Performance
- Accessibility
- Best Practices
- SEO
ممکن است در بعضی نسخههای Chrome گزینههای آزمایشی یا بخشهای دیگری هم دیده شوند، اما این چهار مورد هسته اصلی گزارش معمول Lighthouse هستند.
در بعضی آموزشهای قدیمی، بخشی با عنوان PWA نیز دیده میشود. گوگل دسته PWA را بهدلیل تغییر معیارهای نصبپذیری وباپها از Lighthouse حذف کرده است؛ بنابراین نبودن آن در نسخههای جدید طبیعی است.
Performance؛ عملکرد و سرعت صفحه
بخش Performance بررسی میکند که محتوای صفحه با چه سرعتی ظاهر میشود، محتوای اصلی چه زمانی در دسترس قرار میگیرد، صفحه هنگام بارگذاری چقدر پایدار است و پردازشهای مرورگر تا چه حد آن را مشغول میکنند.
بیشتر کاربران وقتی از «امتیاز Lighthouse» صحبت میکنند، منظورشان همین امتیاز Performance است.
در این بخش ممکن است مشکلاتی مثل اینها گزارش شوند:
- تصویر اصلی صفحه دیر بارگذاری شده است
- فایلهای CSS یا JavaScript نمایش محتوا را عقب انداختهاند
- حجم تصاویر بیشتر از حد نیاز است
- کدهای JavaScript پردازنده را برای مدت طولانی مشغول کردهاند
- عناصر صفحه هنگام بارگذاری جابهجا شدهاند
- پاسخ اولیه سرور کند بوده است
- کش مرورگر درست تنظیم نشده است
- فونتها دیر دریافت شدهاند
Performance فقط سرعت دانلود فایلها را بررسی نمیکند. ممکن است تمام فایلها سریع دریافت شوند، اما اجرای JavaScript یا رندر صفحه طول بکشد و امتیاز همچنان پایین بماند.
Accessibility؛ دسترسپذیری
دسترسپذیری یعنی افراد بیشتری، از جمله کاربران دارای محدودیتهای بینایی، حرکتی یا شناختی، بتوانند با سایت کار کنند.
Lighthouse مواردی مثل اینها را بررسی میکند:
- کنتراست متن و پسزمینه
- وجود متن جایگزین تصاویر
- نام قابل فهم دکمهها و لینکها
- اتصال درست Labelها به فیلدهای فرم
- ترتیب منطقی عنوانها
- مشخصبودن زبان صفحه
- ساختار برخی ویژگیهای ARIA
- امکان تشخیص عناصر تعاملی
آزمونهای Accessibility در Lighthouse خودکار هستند و همه جنبههای دسترسپذیری را پوشش نمیدهند. حتی امتیاز ۱۰۰ هم تضمین نمیکند که سایت برای تمام کاربران کاملاً قابل استفاده است؛ تست با صفحهکلید، Screen Reader و بررسی انسانی همچنان لازم است.
Best Practices؛ استانداردهای فنی و تجربه کاربری
این بخش تعدادی از اصول فنی، امنیتی و استانداردهای رایج وب را کنترل میکند.
برای نمونه:
- استفاده از HTTPS
- خطاهای ثبتشده در Console
- منابع ناامن در صفحه امن
- استفاده از APIهای قدیمی مرورگر
- کیفیت و نسبت تصاویر
- برخی مشکلات JavaScript
- سازگاری تعدادی از قابلیتها با مرورگرهای امروزی
نمره Best Practices را نباید با نتیجه یک بررسی امنیتی کامل اشتباه گرفت. Lighthouse جایگزین تست نفوذ، اسکن سرور، بررسی افزونههای آسیبپذیر یا ممیزی امنیتی کد نیست.
SEO؛ بررسی پایه سئوی فنی صفحه
بخش SEO چند مورد پایه را بررسی میکند که روی قابلیت خزش و درک صفحه اثر دارند؛ مثل:
- وجود عنوان صفحه
- وجود Meta Description
- قابل ایندکس بودن صفحه
- معتبر بودن برخی لینکها
- مناسب بودن تنظیمات Viewport
- قابل خواندن بودن متن لینکها
- وجود وضعیت HTTP مناسب
- برخی تنظیمات مربوط به موبایل
این امتیاز فقط یک بررسی محدود از اصول پایه سئوی همان صفحه است. Lighthouse کیفیت محتوا، هدف جستوجوی کاربر، بکلینکها، اعتبار برند، معماری کل سایت، رقبا و رتبه کلمات کلیدی را تحلیل نمیکند.
پس گرفتن امتیاز ۱۰۰ در بخش SEO نه به معنای سئوی کامل سایت است، نه رتبه گرفتن در گوگل را تضمین میکند.
چگونه Lighthouse را در گوگل کروم اجرا کنیم؟
برای استفاده معمولی نیازی به نصب افزونه جداگانه نداریم. Lighthouse داخل ابزارهای توسعهدهنده Chrome قرار دارد.
مراحل اجرا:
- صفحهای را که میخواهید بررسی شود در Chrome باز کنید.
- کلید
F12را بزنید یا از میانبرCtrl + Shift + Iاستفاده کنید. - وارد تب Lighthouse شوید.
- نوع دستگاه را روی Mobile یا Desktop قرار دهید.
- بخشهایی را که میخواهید بررسی شوند انتخاب کنید.
- روی Analyze page load یا Run audit بزنید.
- بعد از پایان آزمایش، گزارش همان صفحه نمایش داده میشود.
در مک میتوان از میانبر Command + Option + I برای بازکردن DevTools استفاده کرد.
اگر تب Lighthouse را نمیبینید، روی علامت » در بالای DevTools بزنید یا از منوی سهنقطه وارد بخش More tools شوید.
گوگل برای استفاده عادی، نسخه داخل Chrome DevTools را به افزونه مرورگر ترجیح میدهد. DevTools دسترسی بیشتری به تنظیمات دارد و صفحات لوکال یا لاگینشده را هم بررسی میکند.
قبل از اجرای تست چه کار کنیم؟
اجرای Lighthouse ساده است، اما گرفتن یک نتیجه قابل مقایسه کمی دقت میخواهد.
برای تست اولیه بهتر است:
- تبها و برنامههای سنگین را ببندید
- افزونههای غیرضروری Chrome را غیرفعال کنید
- تست را در حالت ناشناس یا Incognito هم انجام دهید
- هنگام تست با صفحه یا مرورگر کار نکنید
- Mobile و Desktop را جداگانه بررسی کنید
- چند بار تست بگیرید و فقط به یک اجرا تکیه نکنید
- قبل و بعد از تغییرات، از یک دستگاه و تنظیمات مشابه استفاده کنید
یک تست واحد ممکن است بهدلیل فعالیت پردازنده، وضعیت شبکه، پاسخ سرور یا اسکریپتهای شخص ثالث کمی متفاوت باشد. برای تصمیمگیری بهتر است یک صفحه را سه تا پنج بار آزمایش کرده و نتیجه میانی را در نظر بگیرید؛ نه بهترین عدد را.
پاککردن کش، تغییر اینترنت، روشنکردن VPN یا اجرای تست روی کامپیوتر دیگر شرایط آزمایش را عوض میکند. چنین نتایجی برای مقایسه قبل و بعد مناسب نیستند.
امتیازهای Lighthouse چه معنایی دارند؟
Lighthouse امتیازها را از صفر تا صد نمایش میدهد:
| امتیاز | وضعیت |
|---|---|
| ۰ تا ۴۹ | ضعیف |
| ۵۰ تا ۸۹ | نیازمند بهبود |
| ۹۰ تا ۱۰۰ | خوب |
رنگ قرمز نشانه وضعیت ضعیف، نارنجی نشانه نیاز به بهبود و سبز نشانه وضعیت خوب است.
با این حال نباید همه تصمیمها را فقط بر اساس رنگ و عدد گرفت.
صفحهای با نمره ۸۸ ممکن است تجربه مناسبی داشته باشد، اما یک ابزار چت یا قابلیت ضروری کسبوکار کمی امتیاز آن را پایین آورده باشد. از آن طرف، صفحهای با نمره ۹۵ ممکن است بعد از بارگذاری اولیه و هنگام کار با فیلترها، منوها یا فرمها کند شود.
رسیدن به نمره ۱۰۰ هم همیشه هدف منطقی نیست. خود مستندات Lighthouse توضیح میدهند که ارتقا از ۹۹ به ۱۰۰ ممکن است تقریباً بهاندازه ارتقا از ۹۰ به ۹۴ بهبود فنی نیاز داشته باشد. هرچه امتیاز بالاتر میرود، افزایش چند نمره سختتر و گاهی کمارزشتر میشود.
هدف اصلی باید تجربه بهتر کاربر باشد، نه ساختن یک اسکرینشات سبزرنگ برای نمایش در شبکههای اجتماعی.
متریکهای Performance به زبان ساده
امتیاز Performance از چند معیار ساخته میشود. هرکدام بخش متفاوتی از فرایند بارگذاری صفحه را بررسی میکنند.
FCP؛ اولین محتوا چه زمانی دیده میشود؟
First Contentful Paint یا FCP نشان میدهد اولین محتوای قابل مشاهده چه زمانی روی صفحه ظاهر شده است.
این محتوا ممکن است متن، تصویر، SVG یا بخشی از رابط کاربری باشد.
FCP خوب یعنی کاربر مدت زیادی با یک صفحه کاملاً سفید روبهرو نمیماند. با این حال ظاهرشدن اولین نوشته یا آیکون به این معنا نیست که محتوای اصلی صفحه هم آماده شده است.
LCP؛ محتوای اصلی چه زمانی نمایش داده میشود؟
Largest Contentful Paint یا LCP زمان نمایش بزرگترین عنصر محتوایی داخل بخش قابل مشاهده صفحه را اندازه میگیرد.
در بسیاری از سایتها این عنصر یکی از موارد زیر است:
- تصویر اصلی بالای صفحه
- بنر یا تصویر محصول
- تیتر بزرگ صفحه
- تصویر شاخص مقاله
- بلوک متنی اصلی
LCP معمولاً یکی از مهمترین معیارها برای درک سرعت نمایش محتوای اصلی است. اگر تصویر بزرگ ابتدای صفحه دیر ظاهر شود، کاربر سایت را کند احساس میکند؛ حتی اگر لوگو یا منو زودتر نمایش داده شده باشند.
Speed Index؛ صفحه با چه سرعتی کامل میشود؟
Speed Index بررسی میکند محتوای قابل مشاهده صفحه با چه سرعتی کامل میشود.
Lighthouse هنگام بارگذاری از صفحه فریمهایی ثبت میکند و روند تکمیل بصری آن را میسنجد. به همین دلیل Speed Index با زمان دانلود نهایی همه فایلها یکی نیست.
دو صفحه ممکن است در زمان مشابهی کامل شوند، اما صفحهای که محتوا را زودتر و بهتدریج نشان میدهد Speed Index بهتری داشته باشد.
TBT؛ مرورگر چه مدت مسدود بوده است؟
Total Blocking Time یا TBT مدت زمانی را نشان میدهد که پردازشهای سنگین، Main Thread مرورگر را مشغول کردهاند.
وقتی Main Thread درگیر یک کار طولانی است، مرورگر ممکن است نتواند سریع به کلیک، لمس یا سایر فعالیتها پاسخ دهد.
مهمترین دلایل TBT بالا معمولاً اینها هستند:
- حجم زیاد JavaScript
- اجرای سنگین اسکریپتها
- افزونهها و ویجتهای متعدد
- اسکریپتهای تبلیغاتی و تحلیلی
- Page Builderهای سنگین
- پردازش زیاد هنگام بارگذاری
TBT با INP یکی نیست. TBT در محیط آزمایشگاهی Lighthouse اندازهگیری میشود، در حالی که INP یکی از Core Web Vitals و مربوط به تعامل واقعی کاربران است. گوگل از Lighthouse بیشتر برای تشخیص مشکلات احتمالی استفاده میکند و برای بررسی تجربه واقعی کاربران، دادههای میدانی را مهمتر میداند.
CLS؛ صفحه چقدر جابهجا میشود؟
Cumulative Layout Shift یا CLS میزان جابهجایی ناخواسته عناصر صفحه را بررسی میکند.
احتمالاً این تجربه را دیدهاید: میخواهید روی یک دکمه بزنید، ناگهان تصویر یا تبلیغی بالای آن ظاهر میشود و دکمه به پایین میرود. نتیجه این است که روی گزینه دیگری کلیک میکنید.
دلایل رایج CLS بالا:
- تصاویر بدون عرض و ارتفاع مشخص
- فونتهایی که بعد از بارگذاری اندازه متن را تغییر میدهند
- تبلیغات بدون فضای رزروشده
- بنرها و پیامهایی که ناگهانی وارد صفحه میشوند
- محتوای Ajax
- iframe و ویدئوهای بدون ابعاد ثابت
CLS برخلاف FCP و LCP با ثانیه اندازهگیری نمیشود. این متریک یک امتیاز برای میزان جابهجایی صفحه است.
کدام متریکها تأثیر بیشتری روی امتیاز دارند؟
تمام متریکهای Performance وزن یکسانی ندارند. در مدل فعلی امتیازدهی، وزنها به این شکلاند:
| متریک | سهم از امتیاز Performance |
|---|---|
| Total Blocking Time | ۳۰٪ |
| Largest Contentful Paint | ۲۵٪ |
| Cumulative Layout Shift | ۲۵٪ |
| First Contentful Paint | ۱۰٪ |
| Speed Index | ۱۰٪ |
این وزنها ممکن است در نسخههای بعدی Lighthouse تغییر کنند، بنابراین نباید آنها را یک قانون همیشگی دانست. ماشینحساب رسمی امتیاز Lighthouse نیز بر اساس همین پنج متریک کار میکند.
وزن بالا به این معنا نیست که همیشه باید همان متریک را اول اصلاح کنیم. فرض کنید TBT خوب است، اما تصویر اصلی صفحه هفت ثانیه بعد ظاهر میشود. در این شرایط مشکل واقعی LCP است و باید اول سراغ همان رفت.
گزارش Lighthouse را چطور بخوانیم؟
بعد از امتیازها و متریکها، Lighthouse فهرستی از مشکلات و پیشنهادها را نمایش میدهد. نام و چیدمان این قسمتها ممکن است با نسخه Chrome تغییر کند، اما منطق کلی گزارش ثابت است.
Insights و Opportunities
این بخشها نشان میدهند چه مشکلاتی احتمالاً بیشترین اثر را روی عملکرد صفحه دارند.
نمونههای رایج:
- منابع مسدودکننده نمایش
- تصاویر بزرگ یا نامتناسب
- JavaScript بلااستفاده
- پاسخ کند سرور
- کش کوتاه فایلها
- اسکریپتهای شخص ثالث
- زنجیره طولانی درخواستها
عددی که کنار بعضی پیشنهادها بهعنوان زمان صرفهجویی نمایش داده میشود، یک تخمین آزمایشگاهی است؛ نه تضمین اینکه بعد از اجرای پیشنهاد، دقیقاً همان مقدار از زمان بارگذاری کم شود.
Diagnostics
Diagnostics اطلاعات فنی بیشتری درباره ساختار و رفتار صفحه میدهد؛ برای مثال:
- Main Thread چه مدت درگیر بوده است؟
- چند درخواست شبکه ثبت شده؟
- حجم کل فایلها چقدر بوده؟
- DOM صفحه تا چه حد پیچیده است؟
- اجرای JavaScript چقدر زمان گرفته؟
- چه Taskهای طولانیای وجود داشتهاند؟
این قسمت بیشتر برای پیدا کردن علت مشکل مفید است.
Passed Audits
مواردی که صفحه از آزمون آنها عبور کرده در بخش Passed Audits قرار میگیرند.
دیدن این بخش کمک میکند بفهمیم کدام تنظیمات درست هستند و نباید بیدلیل تغییرشان دهیم.
Manual Checks
بعضی موارد را ابزار نمیتواند با اطمینان کامل بررسی کند. Lighthouse این موارد را برای بررسی دستی نشان میدهد.
وجود Manual Check به معنی وجود خطا نیست؛ یعنی نتیجه نهایی به بررسی انسان نیاز دارد.
مشکلات را با چه ترتیبی برطرف کنیم؟
اشتباه رایج این است که از اولین هشدار شروع کنیم و بخواهیم تکتک موارد گزارش را پاک کنیم.
اولویت بهتر این است:
۱. اول سراغ مشکلات واضح کاربر بروید
اگر محتوای اصلی دیر نمایش داده میشود، صفحه هنگام بارگذاری میپرد یا دکمهها با تأخیر واکنش نشان میدهند، این مشکلات از هشدارهای کوچک فنی مهمترند.
۲. متریکهای قرمز را بررسی کنید
مشخص کنید دلیل اصلی امتیاز پایین چیست:
- LCP ضعیف؟
- TBT بالا؟
- CLS زیاد؟
- نمایش دیرهنگام اولین محتوا؟
- تکمیل بصری کند صفحه؟
بعد پیشنهادهای مرتبط با همان متریک را بررسی کنید.
۳. اصلاحات کمهزینه و پربازده را جلو بیندازید
برای نمونه، کمکردن حجم یک تصویر اصلی چند مگابایتی معمولاً سادهتر و مؤثرتر از بازنویسی کامل قالب است.
مواردی مثل اینها اغلب نقطه شروع خوبی هستند:
- بهینهسازی تصویر اصلی
- حذف افزونه یا اسکریپت غیرضروری
- فعالکردن کش
- کاهش تعداد فونتها
- رفع Lazy Load اشتباه تصویر بالای صفحه
- حذف ریدایرکت اضافی
- کاهش ابزارهای شخص ثالث
۴. قابلیتهای مهم سایت را قربانی نکنید
گاهی ابزار چت، سیستم آمارگیری یا یک قابلیت فروش روی عملکرد اثر میگذارد. حذف فوری آن فقط برای بالابردن امتیاز تصمیم درستی نیست.
باید دید آن ابزار چه ارزشی برای کسبوکار دارد، چقدر روی سرعت اثر گذاشته و آیا میتوان زمان یا محل بارگذاری آن را بهتر مدیریت کرد.
۵. بعد از هر تغییر دوباره تست بگیرید
چند تغییر را همزمان اجرا نکنید. اگر پس از تغییر نتیجه بدتر شود، پیدا کردن علت سخت خواهد شد.
یک اصلاح انجام دهید، کش را در شرایط مشخص مدیریت کنید، دوباره تست بگیرید و نتیجه را ثبت کنید.
تفاوت Lighthouse و PageSpeed Insights چیست؟
هر دو ابزار از Lighthouse استفاده میکنند، اما کاربرد یکسانی ندارند.
| Lighthouse در Chrome | PageSpeed Insights |
|---|---|
| روی کامپیوتر خودتان اجرا میشود | از زیرساخت گوگل برای آزمایش استفاده میکند |
| مناسب عیبیابی و توسعه است | مناسب بررسی سریع یک آدرس عمومی است |
| صفحات لوکال و لاگینشده را بررسی میکند | فقط URLهای عمومی را بررسی میکند |
| نتیجه آن به شرایط سیستم شما وابسته است | محیط تست آن معمولاً ثابتتر است |
| بیشتر روی داده آزمایشگاهی تمرکز دارد | داده آزمایشگاهی و در صورت وجود، داده واقعی کاربران را نشان میدهد |
PageSpeed Insights در صورت وجود داده کافی، اطلاعات واقعی کاربران Chrome را از Chrome User Experience Report یا CrUX نمایش میدهد. بخش آزمایشگاهی آن نیز با Lighthouse ساخته میشود.
پس این دو ابزار رقیب هم نیستند.
PageSpeed Insights برای دیدن وضعیت کلی و تجربه کاربران واقعی مناسب است. Lighthouse داخل Chrome برای پیدا کردن مشکلات، آزمایش صفحات غیرعمومی و بررسی تغییرات هنگام توسعه کاربرد بیشتری دارد.
تفاوت داده آزمایشگاهی و واقعی چیست؟
داده Lighthouse از یک آزمایش کنترلشده به دست میآید. دستگاه، شبکه و شرایط مشخصی شبیهسازی میشوند تا بتوان نتایج را راحتتر مقایسه کرد.
به این نوع اطلاعات Lab Data یا داده آزمایشگاهی گفته میشود.
Field Data یا داده میدانی از تجربه کاربران واقعی جمعآوری میشود. این کاربران دستگاهها، سرعت اینترنت، موقعیت جغرافیایی و الگوهای رفتاری متفاوتی دارند.
ممکن است Lighthouse امتیاز خوبی نشان دهد، اما داده واقعی کاربران ضعیف باشد. برعکس آن هم ممکن است.
دلایل اختلاف میتواند شامل این موارد باشد:
- دستگاه کاربران واقعی ضعیفتر یا قویتر است
- کاربران از کشورهای مختلف وارد میشوند
- بعضی کاربران فایلهای سایت را در کش دارند
- کاربران با صفحه تعامل میکنند، اما تست اولیه Lighthouse نه
- محتوای متفاوتی به کاربران نمایش داده میشود
- بنر کوکی، تبلیغ یا شخصیسازی روی صفحه فعال است
- وضعیت شبکه کاربران با محیط تست فرق دارد
گوگل توصیه میکند برای سنجش تجربه واقعی، Field Data را مبنا قرار دهیم و از Lighthouse برای تشخیص علت و آزمایش راهحلها استفاده کنیم.
چرا امتیاز موبایل معمولاً کمتر از دسکتاپ است؟
در تست موبایل فقط عرض صفحه کوچک نمیشود. Lighthouse شرایط یک دستگاه و شبکه محدودتر را شبیهسازی میکند.
موبایل معمولاً پردازنده ضعیفتر، شبکه ناپایدارتر و منابع محدودتری نسبت به کامپیوتر دارد. فایل JavaScript که روی لپتاپ سریع اجرا میشود، ممکن است روی گوشی زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
دلایل رایج اختلاف امتیاز موبایل و دسکتاپ:
- JavaScript زیاد
- تصویر بزرگ و بدون نسخه مناسب موبایل
- انیمیشنهای سنگین
- اسلایدرها
- DOM پیچیده
- فونتهای متعدد
- اسکریپتهای شخص ثالث
- طراحیای که فقط از نظر ظاهری Responsive شده است
نباید امتیاز ۷۰ موبایل را با امتیاز ۹۵ دسکتاپ مقایسه کنیم و نتیجه بگیریم یکی از تستها اشتباه است. هر حالت منحنی امتیازدهی و شرایط آزمایش متناسب با همان دستگاه را دارد.
برای بیشتر سایتهای عمومی، وضعیت موبایل اولویت بالاتری دارد؛ بهخصوص وقتی سهم زیادی از کاربران با گوشی وارد میشوند.
چرا امتیاز Lighthouse تغییر میکند؟
ممکن است بدون هیچ تغییری در سایت، یک بار امتیاز ۷۶ و چند دقیقه بعد ۸۲ بگیرید.
این نوسان دلایل مختلفی دارد:
- درگیری پردازنده کامپیوتر
- برنامهها و تبهای باز
- تغییر وضعیت شبکه
- پاسخ متفاوت سرور
- کش مرورگر
- افزونههای Chrome
- تبلیغات و محتوای پویا
- ابزارهای Analytics و چت
- درخواستهای خارجی
- A/B Test
- تفاوت نسخه Chrome یا Lighthouse
نوسان محدود طبیعی است. اگر اختلاف نتایج زیاد باشد، باید شرایط آزمایش و منابع ناپایدار صفحه را بررسی کرد.
به همین دلیل بهتر است:
- تست را چند بار اجرا کنید
- نتیجه میانی را ثبت کنید
- شرایط قبل و بعد یکسان باشد
- به روند تغییرات توجه کنید، نه یک عدد منفرد
آیا Lighthouse روی رتبه گوگل اثر مستقیم دارد؟
خود امتیاز Lighthouse یک فاکتور رتبهبندی مستقیم نیست.
گوگل از Core Web Vitals بهعنوان بخشی از سیگنالهای تجربه صفحه استفاده میکند، اما امتیاز Performance در Lighthouse دقیقاً همان Core Web Vitals کاربران واقعی نیست.
یک سایت با امتیاز ۱۰۰ Lighthouse صرفاً بهخاطر این عدد رتبه بالاتری نمیگیرد. محتوا، ارتباط صفحه با جستوجوی کاربر، کیفیت کلی سایت و عوامل متعدد دیگری هم در رتبهبندی اثر دارند.
Lighthouse ابزاری برای پیدا کردن مشکلات است؛ نه دستگاهی برای پیشبینی جایگاه سایت در نتایج گوگل.
چند اشتباه رایج هنگام استفاده از Lighthouse
فقط صفحه اصلی را بررسی نکنید
صفحه اصلی ممکن است بهینه باشد، اما صفحات محصول یا تسویهحساب عملکرد ضعیفی داشته باشند.
برای یک فروشگاه حداقل این صفحات را بررسی کنید:
- صفحه اصلی
- دستهبندی محصول
- صفحه محصول
- سبد خرید
- تسویهحساب
برای یک سایت محتوایی هم صفحه مقاله، دستهبندی و صفحات اصلی خدمات را جدا تست کنید.
برای امتیاز ۱۰۰ هر چیزی را حذف نکنید
حذف فرم، چت، Analytics یا امکانات ضروری سایت فقط برای افزایش چند امتیاز معمولاً تصمیم خوبی نیست.
همه پیشنهادها را خودکار اجرا نکنید
Delay کردن JavaScript، حذف CSS بلااستفاده یا ترکیب فایلها اگر بدون تست انجام شود، ممکن است منو، فرم، پرداخت یا ظاهر صفحات را خراب کند.
فقط به افزونه کش تکیه نکنید
افزونه کش میتواند بخشی از مشکلات را حل کند، اما هاست ضعیف، قالب سنگین، تصاویر بزرگ، افزونههای اضافی و ساختار نامناسب صفحه با یک دکمه جادویی اصلاح نمیشوند.
گزارش Lighthouse را گزارش کل سایت ندانید
نتیجه هر تست متعلق به همان URL، همان زمان و همان شرایط اجراست.
چه امتیازی برای سایت مناسب است؟
برای همه سایتها یک عدد واحد وجود ندارد. نوع صفحه و امکانات آن مهماند.
یک لندینگپیج ساده طبیعتاً راحتتر از داشبورد، فروشگاه یا صفحهای با نقشه و ابزارهای تعاملی امتیاز بالا میگیرد.
رسیدن به محدوده سبز هدف خوبی است، اما بهتر است این موارد را همزمان بررسی کنیم:
- آیا محتوای اصلی سریع دیده میشود؟
- آیا صفحه هنگام بارگذاری جابهجا میشود؟
- آیا دکمهها و فرمها سریع پاسخ میدهند؟
- آیا کاربران واقعی Core Web Vitals مناسبی دارند؟
- آیا تغییرات انجامشده به طراحی یا فروش آسیب زدهاند؟
- آیا صفحات مهم سایت هم وضعیت مناسبی دارند؟
یک امتیاز خوب وقتی ارزش دارد که تجربه واقعی کاربر هم خوب باشد.
جمعبندی
Google Lighthouse یک ابزار رایگان و کاربردی برای بررسی اولیه کیفیت صفحات وب است. با آن میتوان سرعت، دسترسپذیری، استانداردهای فنی و بخشی از اصول پایه سئوی یک صفحه را ارزیابی کرد.
برای استفاده درست از آن، سه نکته را باید جدی گرفت:
اول اینکه Lighthouse فقط همان صفحهای را بررسی میکند که تست شده است، نه کل سایت.
دوم اینکه نتیجه آن آزمایشگاهی است و جای داده واقعی کاربران را نمیگیرد.
سوم اینکه هدف، پاککردن تمام هشدارها یا گرفتن نمره ۱۰۰ نیست. باید مشکلاتی را جلو انداخت که بیشترین اثر را روی تجربه کاربر دارند؛ مثل دیر نمایش دادهشدن محتوای اصلی، پردازش سنگین JavaScript و جابهجایی ناخواسته عناصر صفحه.
Lighthouse نقطه شروع خوبی است. گزارش را میگیریم، متریک ضعیف را پیدا میکنیم، خطاهای مرتبط را بررسی میکنیم و بعد از هر اصلاح دوباره تست میگیریم. همین روند ساده، از نصب چند افزونه و اجرای تغییرات بدون هدف نتیجه بهتری میدهد.
